Thích Bảo Thành 

Một góc nhìn từ thiền học Phật giáo về hành trình làm người

Cuộc đời không chỉ là những tháng năm ta đi qua, mà còn là những gì ta thực sự cảm nhận, hiểu biết và chuyển hóa trong từng khoảnh khắc hiện hữu. Sống không đơn thuần là có mặt giữa cuộc đời, hít thở mỗi ngày, đi qua những buổi sớm bình minh hay những chiều tà lặng lẽ. Sống còn là biết mình đang sống, biết điều gì đang diễn ra trong tâm, biết đón nhận những gì đến với mình và học cách trưởng thành từ những điều tưởng chừng rất đỗi bình thường.

Trải nghiệm là sự sống, bởi chính trong trải nghiệm, ta nhận ra ý nghĩa của sự hiện hữu.

Một người có thể đọc rất nhiều sách về tình thương, nhưng chỉ khi biết mở lòng, biết quan tâm, biết hy sinh và biết bao dung, người ấy mới thực sự hiểu được chiều sâu của tình thương. Ta có thể nghe nhiều lời giảng về vô thường, nhưng chỉ khi chứng kiến những cuộc gặp gỡ rồi chia xa, những mùa hoa nở rồi tàn, những người thân yêu dần bước qua tuổi già, ta mới cảm nhận được rằng không có điều gì trên thế gian mãi mãi đứng yên. Kiến thức có thể mở ra cánh cửa hiểu biết, nhưng trải nghiệm giúp ta bước vào bên trong cánh cửa ấy để tự mình nhận diện cuộc đời.

Có những điều phải đi qua, ta mới hiểu. Có những nỗi niềm phải lắng xuống, ta mới thấu. Có những sai lầm phải nhìn lại, ta mới trưởng thành. Và có những mất mát không phải để khiến ta trở nên bi quan, mà để nhắc ta biết trân quý những gì vẫn còn hiện diện.

Cuộc sống không phải lúc nào cũng trao cho ta những điều mình mong muốn. Có khi ta gặp được người thương nhưng chưa biết cách yêu thương đúng nghĩa. Có khi ta có đủ điều kiện vật chất mà tâm vẫn bất an. Có khi ta nỗ lực rất nhiều nhưng kết quả không như ý. Cũng có những lúc, sau bao năm mải miết tìm kiếm hạnh phúc ở những phương trời xa, ta chợt nhận ra điều mình cần nhất chỉ là một bữa cơm bình thường, một lời hỏi thăm chân thật, một mái nhà yên ổn và một tâm hồn không còn phải chạy theo quá nhiều mong cầu.

Những trải nghiệm ấy giúp ta nhận ra rằng giá trị của cuộc đời không chỉ nằm ở những gì ta đạt được, mà còn nằm ở con người mà ta trở thành sau mỗi chặng đường.

Trải nghiệm là người thầy của sự trưởng thành

Không ai sinh ra đã hiểu hết cuộc đời. Khi còn trẻ, ta thường nhìn thế giới qua những điều mình mong đợi. Ta muốn người khác hiểu mình, muốn mọi việc diễn ra theo ý mình, muốn những gì đang có sẽ ở lại thật lâu. Nhưng thời gian dần đưa ta đến những hoàn cảnh khác nhau, để ta hiểu rằng cuộc đời không vận hành theo ý muốn riêng của bất kỳ ai.

Có những lần thành công dạy ta sự tự tin. Có những lần thất bại dạy ta khiêm nhường. Có những cuộc gặp gỡ mở rộng trái tim. Có những cuộc chia ly khiến ta biết trân trọng hiện tại. Mỗi người bước vào đời ta đều có thể để lại một bài học, mỗi hoàn cảnh ta đi qua đều có thể mở ra một cách nhìn mới.

Tuy nhiên, không phải cứ trải qua nhiều chuyện là tự nhiên trở nên sâu sắc. Có người đi qua bao nhiêu năm tháng vẫn giữ nguyên những định kiến cũ. Có người gặp nhiều khổ đau nhưng vẫn tiếp tục làm tổn thương chính mình và người khác. Điều tạo nên sự trưởng thành không chỉ là những gì đã xảy ra, mà còn là khả năng nhìn lại, suy ngẫm và học hỏi từ những gì đã xảy ra.

Trải nghiệm trở thành trí tuệ khi ta biết dừng lại để hiểu. Một lần nóng giận có thể trở thành bài học về sự tỉnh thức. Một lần thất hứa có thể giúp ta hiểu giá trị của lòng tin. Một lần làm người khác tổn thương có thể nhắc ta cẩn trọng hơn trong lời nói và hành động.

Vì thế, đừng chỉ hỏi cuộc đời đã mang đến cho mình điều gì. Hãy tự hỏi sau những điều ấy, mình đã hiểu thêm điều gì, đã biết thương người hơn chưa, đã sống chân thật hơn chưa và đã bớt làm khổ mình, khổ người hay chưa.

Đó chính là lúc trải nghiệm bắt đầu nuôi dưỡng trí tuệ.

Trải nghiệm là cảm nhận sự sống trong từng khoảnh khắc

Chúng ta thường nghĩ sự sống nằm ở những điều lớn lao: một thành tựu đáng tự hào, một chuyến đi xa, một giấc mơ thành hiện thực hay một dấu mốc khiến mọi người ngưỡng mộ. Nhưng sự sống vẫn âm thầm hiện diện trong những điều rất nhỏ mà đôi khi ta vô tình bỏ qua.

Đó là giọt sương đọng trên chiếc lá vào buổi sáng. Là ánh nắng nhẹ nhàng đi qua khung cửa. Là tiếng chim gọi nhau trên cành cây. Là hơi ấm của chén trà trong một buổi chiều yên tĩnh. Là khoảnh khắc ta ngồi bên người thân, không cần nói nhiều mà vẫn cảm nhận được sự gần gũi.

Khi tâm luôn hướng về tương lai, ta dễ đánh mất hiện tại. Khi tâm mãi quay về quá khứ, ta có thể quên rằng mình vẫn đang có một ngày mới để sống. Ta đi qua những ngày bình thường mà không nhận ra chính những ngày bình thường ấy đã làm nên phần lớn cuộc đời mình.

Thiền học Phật giáo nhắc nhở con người trở về với giây phút đang có mặt. Không phải để trốn tránh quá khứ hay ngừng chuẩn bị cho tương lai, mà để biết rõ mình đang nghĩ gì, cảm nhận gì và đang sống như thế nào.

Khi uống một ngụm nước, biết mình đang uống nước. Khi bước đi, biết mình đang bước đi. Khi lắng nghe một người, biết dành sự chú tâm cho người ấy. Khi làm việc, biết mình đang làm việc. Khi nghỉ ngơi, cho phép tâm được nghỉ ngơi.

Những điều ấy tưởng chừng đơn giản, nhưng chính là cách ta tiếp xúc trực tiếp với sự sống thay vì chỉ sống bằng những suy nghĩ về sự sống.

Sống sâu không có nghĩa là phải trải qua những điều phi thường. Sống sâu là biết cảm nhận trọn vẹn những điều bình thường đang hiện hữu.

Một ngày trôi qua trong tỉnh thức có thể đem lại nhiều giá trị hơn những tháng năm dài sống vội vàng mà không hiểu mình đang đi đâu.

Trải nghiệm khổ đau và khả năng chuyển hóa

Trong hành trình làm người, không ai có thể tránh khỏi mọi bất như ý. Có những điều ta cố gắng vẫn không giữ được. Có những người ta chân thành yêu thương nhưng không thể đi cùng nhau đến cuối đường. Có những dự định phải dừng lại giữa chừng. Có những lời nói một khi đã thốt ra thì không thể thu hồi nguyên vẹn như ban đầu.

Nhưng khổ đau không nhất thiết phải trở thành gánh nặng kéo dài suốt cuộc đời. Khi được nhìn bằng sự tỉnh thức, nó có thể trở thành cơ hội để ta hiểu rõ hơn về tâm mình.

Ta nhận ra mình đau khổ không chỉ vì một sự việc đã xảy ra, mà đôi khi còn vì sự chống cự của bản thân trước thực tại. Ta muốn mọi chuyện phải khác đi, muốn người khác phải cư xử theo mong đợi của mình, muốn quá khứ quay trở lại hoặc muốn tương lai bảo đảm những điều không ai có thể bảo đảm.

Từ đó, ta học cách phân biệt giữa việc chấp nhận một sự thật và việc đồng tình với sự thật ấy. Chấp nhận không có nghĩa là cam chịu điều sai trái. Chấp nhận là nhìn rõ điều đang xảy ra để lựa chọn cách ứng xử sáng suốt hơn.

Nếu bị tổn thương, ta có thể học cách đặt giới hạn lành mạnh. Nếu mắc sai lầm, ta có thể nhận trách nhiệm và sửa đổi. Nếu mất đi một điều quý giá, ta có thể cho phép mình buồn, đồng thời học cách tiếp tục chăm sóc cuộc sống đang còn ở phía trước.

Tinh thần Phật giáo không dạy ta tìm kiếm đau khổ để trưởng thành, cũng không xem mọi tổn thương là điều tốt đẹp. Điều quan trọng là khi khổ đau đã xuất hiện, ta có thể nhận diện nó, tìm hiểu những nguyên nhân liên quan và từng bước tháo gỡ những điều khiến khổ đau tiếp diễn.

Giống như một cơn mưa đi qua cánh đồng, trải nghiệm khó khăn có thể để lại những vũng nước, nhưng cũng có thể làm đất mềm hơn, giúp những hạt giống có cơ hội nảy mầm. Điều ấy không xảy ra chỉ vì mưa đã rơi, mà còn tùy thuộc vào cách ta chăm sóc mảnh đất sau cơn mưa.

Bởi vậy, đừng chỉ mong cuộc đời không có giông gió. Hãy học cách giữ lòng sáng suốt khi giông gió xuất hiện, biết tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết và biết chăm sóc chính mình sau những ngày không dễ dàng.

Trải nghiệm giúp ta hiểu sâu hơn về vô thường

Mọi thứ trong cuộc đời đều nương vào nhiều điều kiện để hình thành và tồn tại. Một bông hoa cần đất, nước, ánh sáng và thời gian. Một tình bạn cần sự chân thành, tin cậy và vun đắp. Một gia đình muốn bình yên cũng cần sự lắng nghe, cảm thông và trách nhiệm của mỗi người.

Khi những điều kiện thay đổi, mọi sự vật, sự việc và mối quan hệ cũng có thể thay đổi theo.

Đó là ý nghĩa của vô thường trong giáo lý Phật giáo.

Vô thường không chỉ là sự tan biến. Vô thường còn là khả năng chuyển đổi, mở ra cơ hội sửa sai, làm mới và bắt đầu lại. Một người từng nóng nảy có thể học cách điềm tĩnh. Một mối quan hệ từng xa cách có thể được hàn gắn bằng sự chân thành. Một ngày nhiều mây vẫn có thể nhường chỗ cho ánh nắng.

Nếu không có vô thường, những điều chưa tốt sẽ mãi không thể thay đổi. Nếu không có vô thường, những hạt giống được chăm sóc hôm nay cũng không thể lớn lên thành cây.

Hiểu vô thường, ta bớt xem những điều mình đang có là đương nhiên. Ta biết trân trọng người thân khi còn có thể ngồi bên nhau. Ta biết nói lời cảm ơn khi lòng còn đủ ấm áp. Ta biết xin lỗi khi nhận ra mình sai. Ta biết làm những điều có ích ngay trong hiện tại, thay vì luôn hẹn lòng đến một thời điểm xa xôi.

Trải nghiệm khiến vô thường không còn là một khái niệm nằm trên trang sách. Nó trở thành điều ta cảm nhận trong từng mùa lá đổi màu, từng bước chân của tuổi tác, từng cuộc gặp gỡ và từng sự chuyển biến trong chính tâm hồn mình.

Từ đó, ta hiểu rằng trân quý không phải là cố giữ mọi thứ mãi mãi, mà là biết sống tử tế với những gì đang có mặt trong khả năng của mình.

Trải nghiệm là con đường trở về hiểu mình

Có khi chúng ta dành rất nhiều thời gian để tìm hiểu người khác nhưng lại ít khi ngồi xuống để hiểu chính mình.

Ta biết điều người khác thích, nhớ những điều người khác mong muốn, quan tâm đến cách mọi người nhìn nhận mình, nhưng lại chưa nhận ra vì sao bản thân thường lo lắng, vì sao một lời chê trách khiến mình buồn lâu, vì sao ta khó buông bỏ một điều đã không còn phù hợp.

Những trải nghiệm trong cuộc sống có thể trở thành tấm gương soi chiếu nội tâm.

Khi bị phê bình, ta có thể nhận ra lòng tự ái của mình. Khi thấy người khác thành công, ta có thể nhận diện sự so sánh đang khởi lên. Khi không được đáp lại như mong muốn, ta có thể thấy rõ những kỳ vọng mình đã đặt lên người khác. Khi phải đối diện với một quyết định khó khăn, ta có thể nhận ra đâu là điều mình thực sự coi trọng.

Nhìn thấy những điều ấy không phải để kết tội bản thân, mà để hiểu mình bằng thái độ trung thực và bao dung.

Trong thiền tập, sự quan sát tâm giúp ta nhận ra rằng một cảm xúc đang xuất hiện không đồng nghĩa với việc ta phải hành động theo cảm xúc ấy. Ta có thể đang giận nhưng vẫn lựa chọn lời nói ôn hòa. Ta có thể đang sợ nhưng vẫn từng bước làm điều cần thiết. Ta có thể đang buồn mà vẫn chăm sóc những trách nhiệm của mình.

Giữa cảm xúc và hành động luôn có cơ hội để tỉnh thức.

Càng hiểu mình, ta càng bớt đổ lỗi cho hoàn cảnh. Càng thấy rõ những giới hạn của bản thân, ta càng biết lắng nghe người khác. Càng nhận ra tâm mình cũng chịu ảnh hưởng bởi nhiều điều kiện, ta càng dễ cảm thông với những thiếu sót của người đời.

Và khi sự hiểu biết đi cùng lòng từ bi, trải nghiệm không chỉ làm ta trưởng thành cho riêng mình, mà còn giúp ta sống nhẹ nhàng hơn với mọi người xung quanh.

Trải nghiệm chỉ thật sự có ý nghĩa khi được chuyển thành hành động

Cuộc đời không thiếu những người nói rất hay về đạo đức, tình thương và trí tuệ. Nhưng điều làm nên giá trị của một con người không chỉ là những điều họ hiểu, mà còn là cách họ sống với những điều mình hiểu.

Biết rằng lời nói có thể làm tổn thương, ta cần tập nói lời chân thật và có trách nhiệm. Biết rằng ai cũng có những nỗi niềm riêng, ta cần học cách lắng nghe trước khi phán xét. Biết rằng tiền bạc không thể mua được tất cả, ta cần dành thời gian cho những giá trị không thể định giá. Biết rằng thân người hữu hạn, ta cần sử dụng thời gian và sức lực để làm những điều có ích.

Nếu đã trải qua một lần thất hứa, hãy học cách giữ lời. Nếu đã từng nhận được sự giúp đỡ, hãy biết mở lòng giúp người trong khả năng của mình. Nếu đã từng chịu sự lạnh lùng, hãy đừng vội trao lại sự lạnh lùng ấy cho người khác.

Đừng để trải nghiệm chỉ trở thành câu chuyện kể về quá khứ. Hãy để nó thay đổi cách ta sống trong hiện tại.

Một người có thể đi qua nhiều quốc gia nhưng vẫn chưa hiểu hết một con người. Một người có thể đọc hàng nghìn trang sách nhưng vẫn chưa biết lắng nghe chính mình. Ngược lại, có người chỉ sống một cuộc đời bình dị, làm những công việc bình thường, nhưng qua từng việc nhỏ, họ học được lòng kiên nhẫn, sự tử tế và tinh thần trách nhiệm.

Chiều sâu của cuộc sống không được đo bằng số lượng những điều ta đã trải qua, mà còn bằng mức độ hiểu biết và chuyển hóa sau mỗi trải nghiệm.

Khi trải nghiệm làm cho ta bớt kiêu mạn, biết yêu thương hơn, biết chịu trách nhiệm hơn và biết sống tỉnh thức hơn, lúc ấy những tháng năm đã đi qua thực sự trở thành tài sản tinh thần quý giá.

Trải nghiệm là sự sống, không phải cuộc chạy đua để tích lũy

Có một điều chúng ta cần hiểu: sống trọn vẹn không có nghĩa là phải trải nghiệm tất cả mọi thứ trên thế gian.

Không phải mọi cuộc vui đều đem lại hạnh phúc. Không phải mọi thử thách đều cần tự mình dấn thân. Không phải mọi ham muốn đều cần được thỏa mãn mới gọi là sống. Và không phải cứ đi thật xa, sở hữu thật nhiều hay nếm trải thật nhiều, ta mới có thể nói rằng mình đã sống một cuộc đời đầy đủ.

Trải nghiệm có giá trị không nằm ở sự phong phú bên ngoài, mà nằm ở chiều sâu của nhận thức bên trong.

Ta có thể trải nghiệm niềm vui mà không trở nên tham đắm. Có thể đối diện với khó khăn mà không đánh mất phẩm giá. Có thể tận hưởng thành công mà không xem thường người khác. Có thể chấp nhận thất bại mà không phủ nhận giá trị của bản thân.

Theo tinh thần Trung đạo của Phật giáo, sống tỉnh thức không phải là chạy theo mọi điều mình muốn, cũng không phải là phủ nhận hoàn toàn những niềm vui chính đáng của cuộc đời. Đó là biết điều gì phù hợp, điều gì cần buông, điều gì nên giữ và điều gì cần chuyển hóa.

Khi tâm có trí tuệ dẫn đường, mỗi trải nghiệm trở thành một cơ hội học hỏi. Khi tâm bị tham muốn và chấp trước chi phối, ngay cả những điều tốt đẹp cũng có thể trở thành nguyên nhân của bất an.

Vì thế, hãy sống hết lòng nhưng đừng đánh mất mình. Hãy yêu thương chân thành nhưng đừng biến tình thương thành sự kiểm soát. Hãy theo đuổi ước mơ nhưng đừng đánh đổi lương tâm. Hãy đón nhận cuộc đời bằng sự cởi mở, đồng thời giữ gìn những giá trị đạo đức làm nền tảng cho mỗi bước chân.

Trải nghiệm không phải để chứng minh rằng ta đã sống nhiều hơn người khác. Trải nghiệm là để hiểu mình hơn, hiểu đời hơn và biết sống sao cho những ngày tháng hiện hữu không trôi qua vô nghĩa.

Sống một kiếp người bình an là được

Rồi sẽ có một ngày, ta nhìn lại hành trình đã qua và nhận ra rằng nhiều điều từng khiến mình thao thức nay đã trở thành chuyện cũ. Những thành công từng làm ta tự hào cũng không thể ở lại mãi. Những thất bại từng khiến ta buồn bã rồi cũng dần lắng xuống. Những điều ta từng cố sức nắm giữ có thể đã đổi thay theo dòng đời.

Sau tất cả, điều còn lại không chỉ là ta đã đi được bao xa, mà còn là ta đã sống như thế nào trên quãng đường ấy.

Ta có từng làm ai tổn thương bằng sự nóng giận của mình không? Ta có từng bỏ quên người thân vì mải chạy theo những mục tiêu xa xôi không? Ta có từng đánh mất sự chân thật để đổi lấy lời khen ngợi không? Và ta có từng dành cho chính mình một khoảng lặng để nhận ra rằng mình đã cố gắng đủ nhiều hay chưa?

Những câu hỏi ấy không nhằm khiến ta hối tiếc về quá khứ. Chúng giúp ta nhận ra rằng mỗi ngày còn có mặt là một cơ hội để sống khác đi.

Ta không thể quay lại ngày hôm qua, nhưng có thể sửa đổi cách sống hôm nay. Ta không thể giữ mãi tuổi trẻ, nhưng có thể giữ gìn một tâm hồn biết học hỏi. Ta không thể ngăn mọi cuộc chia ly, nhưng có thể trao cho nhau sự chân thành trong những ngày còn gặp gỡ.

Hạnh phúc đôi khi không phải là có tất cả những gì mình mong muốn, mà là biết đủ với những điều chính đáng, biết quý trọng những gì đang có và biết nỗ lực thay đổi những gì nằm trong khả năng của mình.

Một bữa cơm có sự quan tâm, một mái nhà có tiếng nói dịu dàng, một công việc lương thiện, một giấc ngủ an ổn, một ngày không cố ý làm tổn thương ai — những điều bình dị ấy cũng có thể làm nên một cuộc đời đáng sống.

Và nếu giữa dòng đời nhiều biến động, ta vẫn có thể giữ lòng từ bi, nuôi dưỡng trí tuệ, sống có trách nhiệm và biết trở về với hơi thở của mình, thì dù cuộc đời không hoàn toàn như ý, ta vẫn có thể tìm thấy một khoảng trời bình an trong tâm.

Trải nghiệm là sự sống. Hiểu được trải nghiệm là trưởng thành. Chuyển hóa trải nghiệm thành trí tuệ là con đường sống sâu sắc. Và đem trí tuệ ấy phụng sự cuộc đời chính là làm cho sự sống của mình có ý nghĩa.

Cuối cùng, ta không cần phải trở thành một người phi thường trong mắt thiên hạ. Ta chỉ cần sống chân thật, biết thương người, biết sửa mình, biết trân trọng nhân duyên và không ngừng học hỏi từ những điều cuộc đời trao tặng.

Mây vẫn trôi trên trời, sông vẫn chảy về nguồn, lá vẫn xanh rồi đổi sắc theo mùa. Cuộc đời cũng thế, luôn vận động trong dòng duyên sinh bất tận.

Ta có mặt ở đây, trong khoảnh khắc này, không phải để nắm giữ tất cả, mà để sống cho tử tế. Không phải để đi tìm một cuộc đời không có biến động, mà để học cách giữ tâm sáng giữa những đổi thay. Không phải để trải qua mọi điều, mà để từ những điều mình trải qua, hiểu được giá trị của tình thương, sự tỉnh thức và lòng biết đủ.

Bởi đến cuối hành trình, điều quý giá không phải là ta đã sở hữu bao nhiêu, mà là ta đã hiểu được bao nhiêu, yêu thương được bao nhiêu và đã góp phần làm cho cuộc đời bớt khổ đau bằng những việc làm chân thành nào.

Trải nghiệm là sự sống — và sống sâu sắc chính là biết biến từng trải nghiệm thành một bước chân tỉnh thức trên con đường trở về với chính mình.

Một kiếp người, nếu biết sống chân thành, biết thương yêu, biết học hỏi và biết giữ tâm bình an giữa vô thường, thì dẫu giản dị đến đâu, cuộc đời ấy vẫn tròn đầy ý nghĩa.

TRẢI NGHIỆM LÀ SỰ SỐNG

Ta đi qua những thăng trầm cuộc sống,

Mới hiểu lòng người chẳng dễ đoán đâu,

Có những niềm đau dạy ta thương mến,

Có những chia lìa thấm thía nhiệm màu.

Trải nghiệm là sự sống, bạn ơi,

Đi qua giông gió mới hiểu lòng người,

Được mất hơn thua rồi thành mây khói,

Tỉnh thức quay về, hạnh phúc trong ta.

Trải nghiệm là bài học tháng năm,

Dạy ta bao dung, buông bỏ lỗi lầm,

Không cần giàu sang, không cầu danh vọng,

Một kiếp bình an, trọn nghĩa nhân sinh.

Ta từng mong giữ những gì yêu dấu,

Nào biết vô thường đổi cuộc bể dâu,

Khi lá lìa cành, mùa thu mới thấu,

Còn gặp nhau đây, xin hãy thương nhau.

Trải nghiệm là sự sống, bạn ơi,

Đi qua giông gió mới hiểu lòng người,

Được mất hơn thua rồi thành mây khói,

Tỉnh thức quay về, hạnh phúc trong ta.

Có những thành công làm ta kiêu hãnh,

Có những thất bại dạy cách khiêm nhường,

Khi biết soi tâm, đường đời rộng mở,

Thương người như thể thương mình mà thôi.

Đừng đợi ngày mai mới tìm hạnh phúc,

Đừng để thời gian cuốn mất tình thân,

Một hơi thở nhẹ, một lòng chân thật,

Cũng đủ cho đời ấm áp tình thương.

Sống đi, sống bằng trái tim tỉnh thức,

Thương đi, thương người chẳng tính thiệt hơn,

Buông đi, buông những ưu phiền chấp trước,

Đời dẫu vô thường, tâm vẫn an nhiên.

Trải nghiệm, trải nghiệm, hiểu mình hiểu đời,

Qua bao giông tố, lòng thêm sáng ngời,

Trải nghiệm là sống, sống trong tỉnh thức,

Từng phút giây này, quý lắm người ơi!

Mai này ngoảnh lại đường đời đã qua,

Chẳng mang theo được những gì phù hoa,

Chỉ mong để lại tình thương nhân thế,

Một kiếp bình an, thanh thản lòng ta.