Thích Bảo Thành
Con thân mến,
Nghe con thưa, Thầy không thấy ở con sự vô tâm, mà thấy một tâm đang thức tỉnh. Người biết nhìn lại lỗi mình, dám nhận trách nhiệm và khởi ý sửa sai — đó đã là bước đầu của người tu.
Điều làm con băn khoăn không phải là lỗi cũ, mà là cách đối diện với hậu quả của lỗi ấy.
1. Xin lỗi không phải để được tha thứ, mà để chuyển hoá chính mình
Con nên hiểu rõ:
Xin lỗi không phải là giao dịch
Không phải nói lời xin lỗi rồi mong người kia dịu lại
Cũng không phải xin lỗi để chứng minh mình tốt
Xin lỗi trong đạo là: thấy rõ lỗi nhận lỗi không biện minh phát nguyện không lặp lại chấp nhận mọi phản ứng của người kia
Vì vậy, nếu anh con chưa nguôi, đó không phải là dấu hiệu con xin lỗi chưa đủ — mà là nỗi đau của anh con cần thời gian riêng để lành.
2. Không cần phải “đau giống họ” mới gọi là chân thành
Con đang vướng một hiểu lầm rất phổ biến:
tưởng rằng phải đau khổ thật nhiều thì mới chứng minh mình có tâm
Nhưng con nhớ kỹ:
Đau khổ không chữa lành đau khổ.
Chỉ có hiểu và chuyển hoá mới chữa lành.
Nếu con cố ép mình đau, day dứt hay tự hành hạ tâm, thì đó chỉ là một dạng bản ngã khác — muốn dùng khổ đau để bù đắp lỗi lầm.
Trong khi tu tập dạy ta: nhận lỗi bằng trí tuệ
sửa sai bằng hành động
giữ tâm khiêm hạ
và kiên nhẫn với nghiệp quả
3. “Hiểu mà chưa cảm được” — đó là chuyện rất bình thường
Không ai có thể cảm trọn nỗi đau của người khác.
Ngay cả người thân nhất cũng không thể sống thay trải nghiệm của nhau.
Điều quan trọng không phải là cảm giống, mà là:
tôn trọng nỗi đau của họ
không phủ nhận
không tranh luận
không ép họ phải hiểu mình
Chỉ cần con giữ tâm: “Nỗi đau của anh là thật”
“Con tôn trọng cảm xúc đó”
“Con sẽ sống tốt hơn để không lặp lại”
Như vậy đã đủ.
4. Nghiệp quả cần thời gian chín và tan
Một vết thương tâm không lành bằng lời nói, mà là bằng thời gian và sự nhất quán của hành động.
Người tu không vội vã đòi kết quả, mà hiểu rằng:
gieo nhân lỗi lầm trong nhiều ngày
thì cũng cần nhiều ngày để chuyển hoá
Do đó, việc con làm bây giờ không phải là cố chứng minh, mà là:
sống tử tế hơn mỗi ngày
giữ thái độ khiêm hạ
không nhắc lại lỗi cũ để tự dằn vặt
không ép người kia phải tha thứ
Tha thứ là quyền của họ.
Chuyển hoá là trách nhiệm của con.
5. Quán chiếu đúng ở đây là gì?
Con hãy quán chiếu theo 4 điểm:
A. Nhìn lỗi mà không tự ghét mình
Lỗi là hành động sai, không phải bản chất con.
B. Thấy khổ của người kia nhưng không tự tạo thêm khổ cho mình
Từ bi luôn đi cùng trí tuệ.
C. Hiểu rằng sự bình an của con chính là món quà chữa lành lâu dài
Một người thay đổi thật sự sẽ tự làm dịu vết thương người khác theo thời gian.
D. Buông mong cầu kết quả
Chỉ tập trung sống đúng.
6. Điều quan trọng nhất Thầy muốn con hiểu
Dấu hiệu của người thật sự biết lỗi không phải là đau khổ, mà là:
tâm nhẹ dần
hành động chín chắn hơn
không lặp lại sai lầm
chấp nhận mọi phản ứng của người khác mà không oán trách
Nếu con đang đi theo hướng đó, thì con đã đúng đường rồi.
7. Lời nhắn riêng cho con
Con không vô tâm.
Con chỉ đang học cách trưởng thành sau lỗi lầm.
Đừng biến việc sửa sai thành một hình phạt cho bản thân.
Hãy biến nó thành một hành trình trưởng dưỡng tâm từ và trí tuệ.
Một ngày nào đó, khi anh con nhìn thấy sự thay đổi bền bỉ nơi con, thì dù anh nói hay không nói, trong lòng anh cũng sẽ tự mềm lại.
Vì hành động lâu dài luôn nói mạnh hơn lời xin lỗi.
LỜI SÁM MUỘN
Đêm xuống bên hiên, gió lay hàng trúc nhỏ,
Nghe lòng quặn đau như tiếng mõ canh tàn.
Một thoáng vô minh, con lỡ gieo lời gió,
Để người thân thương ôm nỗi nhớ bàng hoàng.
Giờ đứng lặng thinh trước miền xưa kỷ niệm,
Thấy bóng mình thôi lạc bước giữa sương mờ,
Lời xin lỗi gửi theo mây trời vô tận,
Mong gió mang về xoa dịu một hồn thơ.
Con đâu dám mong người quên bao nỗi cũ,
Chỉ nguyện đời này sửa lỗi với thời gian.
Dẫu bước đơn côi trên con đường sám hối,
Tâm vẫn chân thành như ánh nguyệt thu sang.
Nếu mai đây người còn vương niềm cay đắng,
Xin giữ riêng mình giọt lệ của ăn năn,
Con học thương yêu từ vết đau đã có,
Để nở trong lòng một đóa hoa bình an.
Có những lỗi lầm chẳng lời nào bù đắp,
Chỉ tháng năm dài mới hiểu hết thương đau.
Con đứng nhìn người qua bao mùa gió táp,
Mới biết tim mình nợ nghĩa cũ từ lâu.
Lời con nói ra đôi khi như dao cắt,
Mà nào hay đâu giọt máu chảy âm thầm,
Đến lúc quay về, mới nghe lòng se thắt,
Thấy bóng vô thường phủ kín cả trăm năm.
Con đâu dám mong người quên bao nỗi cũ,
Chỉ nguyện đời này sửa lỗi với thời gian.
Dẫu bước đơn côi trên con đường sám hối,
Tâm vẫn chân thành như ánh nguyệt thu sang.
Nếu mai đây người còn vương niềm cay đắng,
Xin giữ riêng mình giọt lệ của ăn năn,
Con học thương yêu từ vết đau đã có,
Để nở trong lòng một đóa hoa bình an.
Đời như giấc mộng, hợp tan là lẽ thường,
Ai không một lần lạc bước giữa đoạn trường.
Chỉ mong từ nay tâm không còn mê muội,
Biết cúi đầu sâu trước nghĩa nặng tình thương.
Ngày tháng trôi qua, con âm thầm chuyển hóa,
Không nói nhiều lời, chỉ giữ trọn tâm thành.
Nếu người chưa vui, con xin đành lặng lẽ,
Chờ nắng mai về hong ấm vết thương xanh.
Một mai vô thường gọi tên người lữ khách,
Con chỉ mong rằng trong khoảnh khắc tương phùng,
Người nhìn nơi con một tấm lòng đổi khác,
Như suối đầu nguồn đã lặng lẽ hồi sinh.
Con đâu dám mong người quên bao nỗi cũ,
Chỉ nguyện đời này sửa lỗi với thời gian.
Dẫu bước đơn côi trên con đường sám hối,
Tâm vẫn chân thành như ánh nguyệt thu sang.
Nếu mai đây người còn vương niềm cay đắng,
Xin giữ riêng mình giọt lệ của ăn năn,
Con học thương yêu từ vết đau đã có,
Để nở trong lòng một đóa hoa bình an.
Đêm vẫn trôi dài qua miền sương cổ độ,
Chuông chùa xa vọng gọi giấc mộng quay về,
Con cúi đầu sâu giữa muôn trùng nhân thế,
Gửi chút chân tình theo gió lộng sơn khê.
