Thích Bảo Thành

Có những con đường ta đi suốt cả đời mà mãi về sau mới chợt nhận ra: đó không chỉ là con đường mưu sinh, mà là con đường của tình thương, của nhẫn nhục và của một thứ trí huệ lặng thầm. Gánh hàng rong của mẹ là một con đường như thế. Không bảng tên, không ánh hào quang, chỉ có đôi vai gầy oằn xuống theo năm tháng và những bước chân lặng lẽ in sâu vào lòng phố xá, vào ký ức của đời con.

Mẹ gánh hàng rong đi qua những buổi sớm mưa dầm, qua những chiều gió bấc cắt da. Đôi vai mẹ nghiêng theo hai đầu quang gánh, như mang cả cuộc đời lên đó. Mỗi bước chân là một lần dồn nén, mỗi nhịp thở là một lần chịu đựng. Mẹ không nói gì, không than thở, chỉ lặng lẽ bước. Con đường trước mặt mẹ dài bao nhiêu, con đường trong lòng mẹ còn dài hơn thế nữa. Nhưng mẹ vẫn đi, bởi phía cuối con đường ấy là giấc ngủ yên của con, là bữa cơm đủ đầy, là một ngày mai con không phải lo cái đói.

Trong ánh đèn đường chập chờn của đêm khuya, bóng mẹ in dài và mỏng. Gánh hàng rung nhẹ theo gió, tiếng dép mòn chạm mặt đường nghe khẽ khàng như sợ đánh thức ai đó. Con thơ đã ngủ say, giấc mơ hồn nhiên chẳng biết đến mưa gió ngoài kia. Còn mẹ, giấc ngủ của mẹ là khi con đã yên, là lúc lòng mẹ tạm lắng sau một ngày dài gánh gồng. Trong sự lặng thầm ấy, mẹ đang thực hành một pháp tu mà không cần gọi tên: pháp tu của hy sinh, của nhẫn nhục, của từ bi vô điều kiện.

Đôi bàn tay mẹ chai sạn, những ngón tay thô ráp vì nắng mưa và vì đồng tiền nhỏ nhoi đổi lấy từng bữa ăn. Áo mẹ vá chằng vá đụp, đôi dép mòn đến nát gót. Mẹ biết chứ, mẹ cảm nhận rất rõ cái lạnh của mùa đông, cái rát của gió, cái nhức mỏi trong từng thớ thịt. Nhưng mẹ giấu tất cả vào lòng. Như đất mẹ ôm lấy hạt giống trong im lặng, để hạt giống ấy nảy mầm xanh tốt. Với mẹ, con chính là hạt giống quý nhất đời mình.

Nhìn gánh hàng rong của mẹ, con lớn lên mới hiểu: đó không chỉ là gánh hàng bán mua, mà là biển trời mẹ gói trọn trong tim. Mỗi món hàng là một phần hy vọng, mỗi đồng lời là một niềm vui nhỏ. Mẹ không cầu giàu sang, không mong hơn thua. Mẹ chỉ mong con lớn khôn, sống tử tế, đời bình yên. Trong tâm nguyện giản dị ấy, có một thứ trí huệ rất sâu: trí huệ của người biết đủ, biết buông mình xuống để nâng người khác lên.

Đạo Phật dạy rằng, tất cả chúng sinh đều từng là cha mẹ của nhau trong vô lượng kiếp. Nhưng có lẽ, ta không cần đi xa đến vô lượng kiếp để hiểu ân sâu ấy. Chỉ cần nhìn đôi vai mẹ gầy đi theo năm tháng, nhìn dáng mẹ khuất dần sau mỗi con hẻm, ta đã thấy được một bài pháp sống động về vô thường và từ bi. Thân mẹ rồi sẽ mỏi, bước chân mẹ rồi sẽ chậm, gánh hàng rong rồi cũng có ngày được đặt xuống. Không có gì ở lại mãi, kể cả những hy sinh âm thầm nhất.

Con đi xa, đi qua nhiều miền đất, gặp nhiều con người, chạm đến những niềm vui mới. Nhưng trong mỗi bước chân, vẫn thấp thoáng dáng mẹ năm xưa. Mỗi khi mệt mỏi, con lại nhớ đến đôi vai ấy. Nhớ để tự nhắc mình sống chậm hơn, biết ơn hơn, và đừng phung phí những điều được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt. Gánh hàng rong của mẹ đã trở thành hành trang vô hình, theo con suốt nẻo đời.

Có lúc con chợt hiểu ra rằng: mẹ đã dạy con đạo làm người không bằng lời, mà bằng chính cuộc sống của mẹ. Mẹ dạy con nhẫn nại khi không than trách. Mẹ dạy con từ bi khi đặt niềm vui của người khác lên trước mình. Mẹ dạy con buông bỏ khi chấp nhận thiếu thốn mà không oán hờn. Đó là những bài học thiền rất sâu, rất thật, không nằm trong kinh sách, mà nằm trong từng bước chân gánh hàng rong.

Mẹ ơi, tình mẹ bao la như biển rộng. Biển ấy không ồn ào, không dậy sóng, mà lặng lẽ nâng đỡ con thuyền đời con qua bao mùa giông gió. Dẫu mai này con có đi đến trăm ngả, có mỏi mòn giữa những được – mất – hơn – thua, thì chỉ cần nhớ đến mẹ, tâm con lại dịu xuống. Trong giây phút ấy, con hiểu rằng: quay về với lòng biết ơn chính là quay về với chánh niệm.

Nếu có một lời nguyện cho đời mình, con chỉ xin được sống sao cho xứng đáng với gánh hàng rong của mẹ. Sống chậm lại để thấy, sống sâu hơn để thương, và sống tỉnh thức để không quên nguồn cội. Bởi trong từng giọt mồ hôi mẹ rơi năm ấy, đã có sẵn ánh sáng của từ bi và trí huệ – ánh sáng dẫn con đi suốt cả cuộc đời.

GÁNH HÀNG RONG CỦA MẸ

Gánh hàng rong nghiêng đôi vai gầy

Mưa dầm gió bấc mẹ vẫn đi

Bước chân lặng thầm qua phố vắng

Mồ hôi rơi ướt cả đời con

Đêm khuya bóng mẹ dài hiu hắt

Ánh đèn lay động giữa gió sương

Con thơ ngủ yên trong giấc mộng

Mẹ thức cùng đời chẳng than van

Bàn tay chai sạn vì năm tháng

Áo vá vai sờn, dép mòn chân

Mẹ gánh đời mình không lời oán

Chỉ mong con lớn giữa ân cần

Gánh hàng rong – gánh tình vô lượng

Gánh từ bi mẹ gánh cả đời

Không kinh kệ, mà là Phật pháp

Dạy con tu giữa kiếp nhân gian

Gánh hàng rong – gánh đời tĩnh lặng

Mỗi bước đi là một câu kinh

Con chắp tay giữa đời bão nổi

Thấy bóng mẹ – thấy tâm mình

Mùa đông lạnh buốt da thịt gầy

Mẹ giấu vào tim cho con ấm

Niềm riêng lặng lẽ như hơi thở

Nuôi con lớn giữa cuộc vô thường

Con đi qua muôn trùng đất lạ

Mang theo dáng mẹ thuở hàn vi

Mỗi bước chân con giờ tỉnh thức

Nhờ vai gầy mẹ dẫn đường đi

Gánh hàng rong – gánh tình vô lượng

Gánh từ bi mẹ gánh cả đời

Không cầu phước, không mong hồi đáp

Chỉ thương con trọn một kiếp người

Thở vào – nhớ ơn

Thở ra – mỉm cười

Đi – trong chánh niệm

Dừng – thấy mẹ thôi

Gánh hàng rong – nay thành chánh pháp

Dạy con buông nhẹ những hơn thua

Giữa vô thường con về nương tựa

Gánh vai mẹ… thành đạo trong con

Nếu một ngày gánh hàng buông xuống

Xin cho con được gánh thay mẹ

Bước giữa đời bằng tâm tĩnh lặng

Để ơn sâu còn mãi trong tim