Thích Bảo Thành

Có một con đường không nằm ngoài thế gian, cũng chẳng ẩn sâu nơi núi cao rừng thẳm. Con đường ấy ở rất gần, gần đến mức ta thường lãng quên: con đường quay về bên trong chính mình. Đức Phật dạy rằng, tất cả khổ đau hay an lạc đều khởi sinh từ tâm. Khi tâm an trú, thế giới cũng lắng dịu theo; khi tâm loạn động, vạn cảnh bên ngoài dù tốt đẹp đến đâu cũng trở nên nặng nề. Vì vậy, người thật sự làm chủ vận mệnh của mình không phải là người nắm trong tay quyền lực hay tài sản, mà là người biết trở về chăm sóc và soi sáng chính tâm mình.

Nhất tâm quay về bên trong không phải là chạy trốn cuộc đời, mà là dừng lại giữa dòng chảy miên man của suy nghĩ, lo toan và mong cầu. Đó là khoảnh khắc ta nhẹ nhàng quay đầu nhìn lại, nhận ra rằng bấy lâu nay mình đã đi quá xa khỏi sự tĩnh lặng vốn có. Khi tâm được an trú, nó trở nên trong sáng như mặt hồ xanh phẳng lặng. Mặt hồ ấy không cố xua đuổi gió, cũng không níu giữ mây; nó chỉ lặng lẽ phản chiếu tất cả như đang là. Tâm ta cũng vậy, khi không còn bị cuốn theo hơn thua, được mất, thì tự nhiên hiển lộ sự trong suốt và bao dung.

Buông bỏ mọi ưu phiền không có nghĩa là đời sẽ không còn khó khăn. Sóng gió vẫn đến, bão tố vẫn ghé qua, nhưng khác biệt nằm ở chỗ: tâm ta không còn bị nhấn chìm. Khi đã quen quay về bên trong, ta học cách nhìn từng nỗi buồn, từng lo lắng như những đám mây trôi ngang bầu trời tâm thức. Chúng đến rồi đi, không phải là “ta”, cũng không cần phải xua đuổi. Chỉ cần thấy rõ, không chấp giữ, tự nhiên tâm trở nên nhẹ nhàng, rộng mở.

Từng niệm khởi lên trong lòng đều là những hạt giống đã được gieo từ trước. Có hạt giống thiện lành, có hạt giống bất an. Người tu học không tự trách mình khi những niệm bất thiện xuất hiện, mà chỉ cần tỉnh thức để nhận diện. Nhìn thật rõ mà không bám víu, đó chính là trí huệ. Như người đứng bên bờ sông, thấy nước chảy mà không nhảy xuống để bị cuốn trôi. Khi có chánh niệm, ta biết mình đang nghĩ gì, đang nói gì, đang làm gì. Chính sự biết ấy giúp ta không bị tâm dẫn dắt đi trong vô minh.

Từng hơi thở, từng nhịp chân bước trở thành con đường trở về. Hơi thở vào biết mình đang thở vào, hơi thở ra biết mình đang thở ra. Bước chân đặt xuống đất với sự vững chãi và thảnh thơi. Không cần đi nhanh, cũng không cần đi đến đâu cả, chỉ cần có mặt trọn vẹn trong từng giây phút. Khi thân và tâm hợp nhất, ta chạm được vào sự sống mầu nhiệm đang hiện hữu. Đó chính là Chánh Đạo – con đường không ồn ào, không phô trương, nhưng nuôi dưỡng an lạc bền vững.

Dẫu đời nhiều sóng gió bão tố, người có tâm sáng vẫn không lay động. Không phải vì họ không đau, mà vì họ biết cách ôm ấp nỗi đau bằng sự hiểu biết và thương yêu. Mỗi hành động, mỗi lời nói được soi chiếu bởi chánh niệm sẽ trở thành những hạt giống lành gieo vào mảnh đất cuộc đời. Gieo nhân nào, gặt quả nấy – đó không phải là lời răn đe, mà là sự thật vận hành rất tự nhiên. Khi tâm thiện lành, lời nói hiền hòa, hành động chân chánh, thì quả an vui sớm muộn cũng trổ hoa.

Người làm chủ vận mệnh của mình không cầu người khác thay đổi số phận thay cho mình, cũng không trông chờ may mắn từ bên ngoài. Họ hiểu rằng, mỗi khoảnh khắc tỉnh thức đều là một bước ngoặt. Không cần đợi đến ngày mai, không cần điều kiện hoàn hảo, chỉ cần ngay bây giờ, quay về với hơi thở, với bước chân, với tâm đang hiện hữu. Chính trong giây phút ấy, vận mệnh đã được chuyển hóa.

Khi không còn chạy theo những ảo ảnh bên ngoài, ta bắt đầu nghe được tiếng lòng mình rõ hơn. Tiếng lòng ấy nhẹ như mưa rơi khẽ, không ồn ào nhưng thấm sâu. Nó nhắc ta sống chậm lại, sống thật hơn, và sống có mặt cho chính mình cũng như cho người khác. Trong sự lắng nghe chân thành ấy, ta nhận ra rằng an lạc chưa bao giờ rời xa, chỉ là ta chưa dừng lại đủ lâu để nhận ra.

Khi lòng ta hướng về trí huệ, những nghiệt duyên trong đời cũng dần trở nên nhẹ. Không phải vì hoàn cảnh thay đổi, mà vì cách ta nhìn đã đổi khác. Trí huệ giúp ta thấy rằng mọi thứ đều vô thường, mọi cảm xúc đều sinh diệt. Nhờ vậy, ta không còn bị kẹt trong oán trách hay sợ hãi. Ánh sáng của tâm soi rọi những góc tối, giúp ta bước đi vững vàng giữa những đoạn đường gập ghềnh.

Nhất tâm tu tập là một sự lựa chọn dũng cảm. Đó là quyết định không phân vân giữa tỉnh thức và mê lầm, giữa yêu thương và giận hờn. Khi đã chọn quay về, mọi thứ dần trở nên đơn giản. Không cần cố gắng trở thành ai khác, chỉ cần trở về là chính mình – một con người đang thở, đang bước, đang học cách yêu thương và hiểu biết.

Cuối cùng, ta chợt nhận ra một điều rất giản dị mà sâu sắc: chủ vận mệnh không phải là số phận, cũng không phải là hoàn cảnh, mà chính là tâm bình an. Khi tâm an, dù ở đâu cũng là chốn về; khi tâm loạn, dù đứng giữa hoa xuân cũng vẫn thấy lạnh lẽo. Vì vậy, mỗi ngày, chỉ cần quay về bên trong thêm một chút, lắng nghe tâm mình thêm một chút, thì con đường giải thoát đã mở ra ngay dưới chân ta.

CHỦ VẬN MỆNH LÀ TÂM

Nhất tâm quay về bên trong

Nghe hơi thở gọi mùa yên lặng

Tâm tĩnh lặng như hồ xanh

Sóng đời thôi còn lay động

Buông tay những niềm ưu phiền

Cho mây trôi về cuối gió

Một niệm khởi, ta mỉm cười

Nhìn rồi thôi… không nắm giữ

Từng bước chân đi trong chánh niệm

Đất mẹ nâng con vững vàng

Từng nhịp tim hòa cùng pháp giới

Đường về chưa từng xa xôi

Chủ vận mệnh chính là tâm

Không ngoài ta, không tìm đâu nữa

Khi lòng an, đời cũng an

Giữa vô thường, ta vẫn mỉm cười

Chủ vận mệnh chính là tâm

Không cầu xin, không đợi chờ

Quay về đây – giây phút này

An nhiên là cõi trở về

Dẫu đời còn bao phong ba

Tâm như đèn soi trong tối

Lời nói nở hoa yêu thương

Hành động gieo mầm tỉnh thức

Không trách người, không trách ta

Nhân duyên nào rồi cũng trôi

Chỉ giữ lại một điều thôi

Tâm sáng ngời trong từng giây

Nghe tiếng lòng như mưa rơi

Thấm sâu đất khô năm tháng

Mỗi hơi thở là phép màu

Nuôi lớn đời sống an vui

Chủ vận mệnh chính là tâm

Không ngoài ta, không tìm đâu nữa

Khi lòng an, đời cũng an

Giữa vô thường, ta vẫn mỉm cười

Chủ vận mệnh chính là tâm

Không cầu xin, không đợi chờ

Quay về đây – giây phút này

An nhiên là cõi trở về

Thở vào — biết ta đang sống

Thở ra — mỉm cười an nhiên

Đi — chỉ biết mình đang đi

Dừng — vạn pháp đều lặng yên

Chủ vận mệnh chính là tâm

Tâm bình an là trí huệ

Khi tâm sáng, đường tự mở

Giải thoát nở giữa trần gian

Nhất tâm quay về bên trong

Hồ tâm xanh mãi không gợn

Giữa nhân gian nhiều đổi thay

Ta về… nương tựa chính mình